Η πολεμική υπηρεσία που δημιούργησαν στις 22 Ιουλίου του 1940 οι Βρετανοί με σκοπό την παροχή ανδρών και υλικού προς την κρυφή και εμφανή αντίσταση που ξεπήδησε οπουδήποτε οι δυνάμεις του Άξονα είχαν καταλάβει πρώην ανεξάρτητα έθνη ήταν η Special Operations Executive (SOE) – η Υπηρεσία Ειδικών Επιχειρήσεων. Η έδρα της SOE ήταν στο Λονδίνο, και αναφερόταν ιεραρχικά στον Υπουργό Οικονομικού Πολέμου και όχι στο Πολεμικό Συμβούλιο. Στελεχωνόταν από 13.000 προσωπικού.

Ήταν γνωστό στους οδηγούς ταξί της πόλης ως Secret House, το Μυστικό Σπίτι. Για τα στελέχη της, ήταν “η Εταιρεία” (“The Firm”).

Την μέρα που το Υπουργικό Συμβούλιο υπό τον Τσώρτσιλ αποφάσισε να φτιάξει την «Εταιρεία» και να την αναθέσει στον Υπουργό Οικονομικού Πολέμου Hugh Dalton, ο Τσώρτσιλ του είπε: «Και τώρα πήγαινε να βάλεις φωτιά στην Ευρώπη». Ο Dalton αξιοποίησε το πρότυπο του Ιρλανδικού Δημοκρατικού Στρατού – IRA ως οργανωτικό υπόδειγμα της Special Operations Executive.

Ένα ξεχωριστό περιφερειακό γραφείο που δημιουργήθηκε το 1941 για την Διοίκηση Μέσης Ανατολής, η SOE του Καΐρου, ήταν υπεύθυνο για την διαχείριση της αντίστασης στην Ελλάδα. Κατά τη διάρκεια του μεγαλύτερου μέρους του πολέμου, η SOE Καΐρου στεγαζόταν στο κτήριο Rustom.

Αρχικά, η «Εταιρεία» αποτελούταν από τρία μεγάλα τμήματα: το SO1, το οποίο ασχολούνταν με την Προπαγάνδα, το SO2, με τις Επιχειρήσεις και SO3, με την Έρευνα. Το SO3 υπερφορτώθηκε γρήγορα με χαρτούρα και συγχωνεύτηκε με το SO2. Τον Αύγουστο του 1941, μετά από διαμάχες μεταξύ του Υπουργείου Οικονομικού Πολέμου και του Υπουργείου Πληροφοριών για τις σχετικές αρμοδιότητές τους, το SO1 αφαιρέθηκε από τη SOE και έγινε ανεξάρτητος οργανισμός, το Political Warfare Executive, την Υπηρεσία Πολιτικού Πολέμου. Η Υπηρεσία αναφερόταν απευθείας στο Foreign Office.

Η PWE διοικούνταν από μια επιτροπή αποτελούμενη αρχικά από τον επικεφαλής του Foreign Office Anthony Eden (Υπουργό Εξωτερικών), τον Brendan Bracken (Υπουργό Πληροφοριών) και τον Hugh Dalton (Υπουργό Οικονομικού Πολέμου) (μέχρι την αντικατάστασή του ως Υπουργού από τον Lord Selborne), μαζί με τους αξιωματούχους Rex Leeper, Dallas Brooks και Robert Bruce Lockhart. Κατόπιν ο Rex Leeper έφυγε για να αναλάβει Πρέσβης της Μεγάλης Βρετανίας στην Ελλάδα.

Η PWE περιλάμβανε προσωπικό από το Υπουργείο Πληροφοριών, στελέχη ειδικά στην Προπαγάνδα από το Special Operations Executive (την μαμά «Εταιρεία») και από το BBC. Η κύρια έδρα της PWE ήταν στο Woburn Abbey με γραφεία στο Λονδίνο στο Bush House του BBC. Καθώς η Political Warfare Executive, η Υπηρεσία Πολιτικού Πολέμου, ήταν ένα μυστικό τμήμα, όταν συναλλασσόταν με τον έξω κόσμο χρησιμοποιούσε τον παραπλανητικό τίτλο Political Intelligence Department – PID (Υπηρεσία Πολιτικής Πληροφόρησης).

Η SOE και PWE είχαν στην αρμοδιότητά τους της εσωτερική και εξωτερική πολιτικής της Ελλάδας.

Όμως, ούτε η εξόριστη Ελληνική Κυβέρνηση, ούτε οι υπόλοιπες εξόριστες κυβερνήσεις γνώριζαν την ύπαρξή τους από διετίας ως τα μέσα του 1942. Η έκπληξή τους έγινε βαθύτατος προβληματισμός, όταν έμαθαν πως για κάθε αντιστασιακή οργάνωση που ανήκε σε διαφορετικό πολιτικό άκρο, η «Εταιρεία» λειτουργούσε και ξέχωρο κλιμάκιο, με το δικό του αρχηγείο και την δική του εκπαίδευση.

*Απόσπασμα από το έργο: Έτσι μεθόδευσαν οι Βρετανοί το αντάρτικο του ΚΚΕ στην Ελλάδα. Ιωάννης Νασιούλας. Εκδόσεις Ελληνική Πρωτοπορία, 2021.

Written by

Ιωάννης Νασιούλας

Ο Ιωάννης Νασιούλας είναι Διδάκτωρ Κοινωνιολογίας, Εμπειρογνώμων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και Διευθυντής του Ινστιτούτου Κοινωνικής Οικονομίας. Είναι Επικεφαλής της Δημοτικής Παράταξης "Νέα Αρχή για την Θεσσαλονίκη" και Δημοτικός Σύμβουλος του Δήμου Θεσσαλονίκης.